Abnormale stijging in CO2-prijs: wat betekent dit voor je energie-inkoop

Ook nu het land weer langzaamaan open gaat en het aantal besmettingen lijkt af te nemen, zal corona Nederland nog lang in haar greep houden. Het CPB houdt vooralsnog rekening met een bbp-daling van 6%, met inachtneming van een heleboel onzekerheden. Dat de economie niet volop aan het groeien is, zie je terug in de energiemarkt. De energievraag heeft zich dan wel enigszins hersteld, maar is nog niet op het peil van voor de crisis. Ook de energieproductie is nog beperkt. Toch zien we iets raars op de markt: de energieprijzen lopen ineens sterk op. 

Volgens het principe van marktwerking zou dit niet moeten gebeuren, maar de oorzaak ligt elders: de markt in CO2-emissierechten. De prijs van emissierechten is nagenoeg verdubbeld in de laatste maanden, waardoor ook energieprijzen worden gestuwd. Wat is hier nu aan de hand, en moet je nú je posities vastleggen of niet?

Hoe werkt de CO2-markt?

Hoewel de meeste van onze klanten bij de Market Desk niet direct actief zijn in de handel van emissierechten, is het goed om te weten hoe deze markt in elkaar steekt. De prijs van emissierechten hebben namelijk een directe invloed op de energieprijs.

Het overgrote deel van de Europese energieproductie draait nog op fossiele brandstoffen. Bij de verbranding komt CO
2 vrij. Jarenlang waren de grondstoffen de belangrijkste kostencomponent in de energieproductie. Maar Europa heeft het als doel gesteld de CO2-uitstoot terug te dringen, zodat we in 2050 emissievrij zijn. Daarom heeft de Europese Unie in 2005 het Europees systeem voor emissiehandel (EU ETS) in het leven geroepen, zodat er een prijs op CO2-uitstoot toegevoegd kan worden en bedrijven een financiële stimulans hebben om te verduurzamen.

Het handelssysteem werkt als volgt. Ieder jaar krijgen bedrijven in vervuilende industrieën een bepaald aantal emissierechten. Dat betekent dat ze tot op een zeker niveau broeikasgassen zoals CO
2 mogen uitstoten. Gaat de uitstoot over dat niveau heen, dan heeft dit financiële consequenties. Deze rechten zijn verhandelbaar. Bedrijven die meer CO2 uitstoten, kunnen rechten inkopen van bedrijven die een overschot aan rechten hebben. Hierdoor wordt minder uitstoten ook financieel interessant. Het totale aantal emissierechten (het uitstootplafond) zal in de loop der jaren worden afgebouwd, zodat uitstootvermindering steeds lucratiever wordt.

Hoewel de Europese overheid aan de knoppen van het handelssysteem zit, is de CO
2-markt aan marktwerking onderhevig. Is er veel vraag naar emissierechten, dan stijgt de prijs. Maar wanneer tegen de huidige vraag- en aanbod-dynamiek in de prijzen van emissierechten verdubbelen, zoals nu gebeurt, dan word ik wel nieuwsgierig. Dit betekent namelijk dat er andere factoren meespelen.

De stijgende CO2-prijzen

Begin dit jaar lag de prijs van CO2 rond de 15 euro per ton. De uitstoot ligt momenteel zo’n 15% tot 25% lager vanwege de coronacrisis. Toch is de prijs van CO2inmiddels gestegen tot bijna 30 euro per ton. Een mogelijke verklaring voor deze paradoxale beweging is dat de marktprijs wordt losgekoppeld van werkelijke vraag en aanbod. Met andere woorden: er wordt gespeculeerd op de markt. Het kan dus zijn dat handelaren ondanks de recessie in het vooruitzicht inzetten op een stijgende vraag naar emissierechten.

Daarnaast kan het zijn dat bedrijven hun ongebruikte emissierechten behouden om gebruik te maken van overheidssteunpakketten, waardoor de prijs hoog blijft. Je ziet namelijk dat steunpakketten gekoppeld kunnen worden aan klimaatdoelstellingen. Zo 
committeerde KLM zich aan een CO2-reductie van 50% per passagier per kilometer in ruil voor miljarden aan overheidssteun. Ook aan steunpakketten voor Austrian Airlines en Air France hingen soortgelijke voorwaarden. Het lijkt er dus op dat de Europese Unie het economisch herstel aangrijpt als kans om de Green Deal kracht bij te zetten. Never waste a good crisis!

Dit brengt me op een laatste mogelijke ontwikkeling: de stijgende prijzen zouden een indicatie kunnen zijn van een hervorming van het handelssysteem. Hoewel er geen concrete uitspraken zijn gedaan, kan het zo zijn dat in het kader van de Green Deal de minimumprijs voor emissierechten wordt verhoogd. In combinatie met andere maatregelen kan dit leiden tot een structurele prijsverhoging op zowel de CO
2- als de energiemarkt.

De gevolgen voor de energie-inkoop
De stijgende trend in CO2-prijzen gaat in tegen het principe van marktwerking. Er zijn daarom onzekerheden over de oorzaken. Aan de ene kant kan het puur draaien om marktspeculatie, waarbij over een tijd de CO2-prijs als een zeepbel uiteen kan spatten. Aan de andere kant kan het een indicatie zijn van structurele hervormingen, waardoor ook de energieprijzen structureel zullen blijven stijgen.
Wat betekent dit voor je energie-inkoop? Moet je nu je posities vastleggen, of is een afwachtende houding beter? Er zijn de nodige twijfels over de duur van deze prijsstijging, maar wanneer je de marktprijzen ziet stijgen, kun je je als organisatie toch genoodzaakt voelen om over te gaan tot inkoop.

Zoals altijd verschilt het advies van de Market Desk per organisatie. Er is nog een aantal maanden tijd om de energie-inkoop vast te leggen voor 2021. Indien je bijvoorbeeld al voor 70% je energie hebt ingekocht, is gezien de onzekerheid terughoudendheid geboden met de resterende 30%. Heb je op dit moment nog helemaal niets ingekocht en wil je toch het zekere voor het onzekere nemen, dan kun je op dit moment een gedeelte vastleggen, zodat je jezelf in ieder geval beschermt tegen een mogelijke structurele stijging van de energieprijzen.

Houd daarbij wel in het achterhoofd dat de energiemarkt veranderlijk is, en we over twee maanden een heel andere situatie kunnen aantreffen. Maak daarom gebruik van onze
ENGIE Market Prices App, zodat je in de toekomst door plotse prijsfluctuaties niet voor verrassingen komt te staan. Met de app heb je altijd inzicht in de belangrijkste energieprijsontwikkelingen. Ook krijg je hiermee toegang tot een krachtige Price Alert-functie, waarmee je met minimale inspanning altijd grip houdt op de voor jou meest relevante koersen.

Wil je wekelijks op de hoogte blijven van marktontwikkelingen?
Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.